Orijinalini görmek için tıklayınız : WASHOUT nedir?
Cehalet olabilir.Kusura bakmayın. Fakat yeni başlayanlarda benim gibi bilmeyebilir. Zaman zaman kavradığımı sandığım ama ne olduğunu tam öğrenemediğim.
İyi bilen biri ''washout'' nedir? Ne işe yarar.? olmazsa ne olur? Yani washout her neyse olmazsa uçamazmıyız yada uçarsak ne eksiklerimiz vardır. Bilen biri anlatırsa sevinirim.
Bildiğim kadarıyla tip stall önlemek için yapılan bir uygulama. Kanat hücum açısının kanat kökünde fazla olup kanat ucunda az olması.
Wash out olmasa da uçulur. Zaten büyük bir çoğunluğumuzda yok. Ama sizinkiler gibi yavaş uçabilen modellerde hem estetik hem de uçuş kalitesi açısından yararlı olabilir.
Metin hocam çok güzel açıklamış.
Özellikle uç tarafa doğru daralan kanatlarda, kanat ucu, kökünden daha önce stall oluyor. Bu da uçağın kanat ucuna doğru devrilip "ölüm spirali" şeklinde virile girmesine neden olabiliyor. Bu sorunu gidermek için kanat ucunun hücum açısı, kanat köküne göre azaltılıyor. Buna da "washout" deniyor.
Şöyle bir grafik oldukça açıklayıcı bence:
Yanıtlar için teşekkür ederim.
Bu konuda son bir sorum daha olacaktı.
Washout her tür kanat için gecerlimidir? yani kanat profili (kesiti) farklı olanlar.
Washout her tür profil için geçerli olmadığı gibi kimi profillerde faydadan çok zarar verir. Genelde kullanıldığı kanat şekilleri benim bildiğim kadarı ile "Tapered Wing" diye bilinen uca doğru daralan kanatlar ile "Swept Wing", yani süpürme kanat diye nitelendirilen, geriye doğru eğimli kanatlar.
Dikdörtgen kanatlarda kullanılmıyor, kullanılması da tavsiye edilmiyor. Çünkü bu kanatlarda zaten kanat kökü, kanat ucundan önce stall oluyor.
Bir resim daha koyayım, hangi kanatta, stall'un nerede başladığını gösteriyor.
Resimde de görüleceği gibi, tip stall'a en yatkın uçaklar süpürme kanatlılar.
Ama karşıdan bakınca çok estetik durduğu kesin.
Hafif bir dihedral alttan kanat bir model sanki BF 109 :)
Teşekkür ederim anladım sanırım
Son zamanlarda uca doğru daralan kanat kullanıyorum. Şöyleki: Kökte 24, uçta 20 cm kanat genişliği var..Çizmeye çalıştığım resimdeki durumda A açısını neye göre yapacağız? kanat boyu yada kanat hangi özelliğine göre belirlenir?
Herşey ne güzeldi düne kadar. Dümdüz yap uçur.:)
İşin yoksa hucum açısı, washout, uğraş dur. Daha kimbilir neler çıkaracaksınız.:D
Metin bey estetik duran nedir? Önden bakınca washout lu kanatmı?:)
Mehmet abi,
Ben size birkaç kitap tavsiye edeyim en iyisi:
Martin Simmons'un "Model Aircraft Aerodynamics" adlı kitabını muhakkak edinmelisiniz bence.
http://www.amazon.com/Model-Aircraft-Aerodynamics-Martin-Simons/dp/1854861905
Ben bu kitabı 1980'li yıllarda, tesadüfen Ankara'da bulup almıştım. O zaman tıfıl bir ortamektep talebesi olarak ingilizcem kitabı okumaya yetmiyordu. Oturup saatlerce resimlere/grafiklere bakıp bir mana çıkarmaya çalışıyordum. Daha sonra bir arkadaşım ödünç istedi, verdim ve bir daha geri gelmedi.
Geçen sene tekrar amazon'da bulup getirttim. Çok faydasını görüyorum.
Diğer kitap ise Andy Lennon'un
Basics of R/C Model Aircraft Design: Practical Techniques for Building Better Models
http://www.amazon.com/Basics-Model-Aircraft-Design-Techniques/dp/0911295402/ref=pd_sim_b_title_1/103-4555034-6775844
Bu iki kitabın sonsuz faydasını göreceğinize ve çok daha güzel modeller tasarlamanızda yardımcı olacağına eminim..
Sevgili Egemen teşekkür ederim. :)
PC olaylarına dalınca kitap filan son zamanlarda hakgetire. En kısa sürede edinmeye çalışacağım.
Bu iki kitap inanın mükemmel birer kaynak. Benim de başucu kitaplarım oldular.
Özellikle Model Aircraft Aerodynamics, her ne kadar biraz fazla teknik gibi görünse de anlaşılması çok kolay bir dille yazılmış.
Bu arada kitaplar elinize geçene kadar kanat aerodinamiğini izah edebilmek için birkaç küçük ipucu vereyim:
Kanadın boyunu, özelliğini ve/veya washout açısını ayarlayabilmek için önce "reynolds rakamı" denen şeyi anlamanız gerekiyor.
Çok kısaca özetleyecek olursak, reynolds rakamı bize akışkanın (ki bizim örneğimizde akışkan "HAVA" oluyor), hangi oranda türbülans yapacağını gösterir.
Formülü de: (Yoğunluk x hız x uzunluk) / akışkanlık'tır.
Yoğunluk: Hava yoğunluğu
Hız: Kanattan geçen havanın hızı (hangi hızda uçacağına göre belirlenen değişken)
Uzunluk: Chord uzunluğu (kanadın genel olarak reynolds rakamını hesaplamak için MAC -Main aerodynamic chord- uzunluğu alınır)
Çok basitçe; tasarladığınız kanat için hesapladığınız reynolds rakamı küçüldükçe, havanın akışkan bir şekilde kanat üzerinden geçeceğini, rakam büyüdükçe de türbülans yapacağını söyleyebiliriz.
Bu sayede, yapmayı tasarladığınız kanadın istediğiniz noktası için reynolds rakamını hesaplayarak, hangi hızda havanın akışkan olacağını, hangi hızda türbülansa gireceğini bilirsiniz. Buna göre de daralan bir kanatta eğer gerekiyorsa hangi noktadan washout vermeniz gerekeceğini hesaplayabilirsiniz.
Birkaç kaynak:
http://www.aerodrag.com/Articles/ReynoldsNumber.htm
http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3819/is_199712/ai_n8772261
http://www.aerospaceweb.org/question/aerodynamics/q0156.shtml
http://www.dreesecode.com/primer/airfoil4.html (Bu linke bilhassa göz atın, çok güzel izah ediyor)
Bir de online reynols rakamı hesaplama makinesi
http://www.efunda.com/formulae/fluids/calc_reynolds.cfm
(Maadem ki dikdörtgen kanadı bırakıp alengirli kanat tasarımlarına giriştiniz mecburen hesap kitap işlerine de girmek zorundasız. Ben bu işten nefret ettiğim için kendi kanadımı tasarlamaya çalışmıyorum hiç, mazallah bir hesap hatası yaparım, Osborne Reynolds amca mezarında ters döner :D )
Sağol sevgili Egemen. Hayli faydalı oldu..
Ben hiç hazır birşey almadım şimdiye kadar. Tasarlamayı ve imal etmeyi seviyorum. Uçuruyorum- yüzdürüyorum, bıkınca elektroniklerini söküp kalanı çöpe gönderiyorum ve yenisiini yapıyorum. Her defasında bir öncekini daha geliştirmek daha iyisini yapmaya çalışmak keyifli. Bir de farklı birşeyler ortaya çıkarmakta keyifli. Hoş farklıda olsalar genel prensiplerin dışına çıkılmıyor. Yoksa biblodan öteye gitmezler.
Aslında bir dönem çok heveslendimdi: Forumda araştırma-geliştirmeye yönelik birşeyler olsun diye ama olmadı. Sağlık olsun.
''Osborne Reynolds amca mezarında ters döner'' Demişsin:) adını andığımıza şükretsin.:D
Mehmet abi,
Çalışmalarınızı büyük bir ilgi ve keyifle takip ediyoruz.
İşin içine biraz daha aerodinami teorisi katılırsa, sizin hayalgücünüz ve imalat becerinizle birleşerek ortaya çok daha keyifli çalışmalar çıkacağını seziyorum.
Ellerinize, emeğinize sağlık.
Sizde sağolun. İnanın insan tek başına hiç birşey yapamaz, istek olmaz, bilgi yetmez, şevk olmaz. Forum öncelikle modelciliğin dinamosu. Paylaşanlar arasında bilgi, deneyim ve beceri farklı düzeyde olablilir. Bütün bunlar bir araya gelince, ortaya umulmadık güzel şeyler çıkabiliyor.
İşin teorik yanına çok girememiştim. Uğraşılarım (resim ve heykel) nedenli bir el yatkınlığı var. Teknik ve teorik yönlerinide burada öğrenmeye çalışıyorum. Herkes kendi çapında katkıda bulunuyor.
Washout konusunu da hem kendim için, hemde bilmeyen ama sormaktan çekinenler adına açtım iyide oldu. Birşeyler öğrendik galıba.:)
Bu arada "bu işten nefret ettiğim için" derken, yanlış anlaşılmasın, cebir hesaplarından nefret ettiğimi belirtmek istemiştim. Yoksa model tasarımı ve aerodinamiği değil asla... Onlar benim hobim, cebir de dikeni işte, naapalım, katlanıyoruz dikenine :)
Metin bey estetik duran nedir? Önden bakınca washout lu kanatmı?:)
Evet ayrıca kanadın bulunduğu uçak da estetik görünüyor.
Mesajınızı farkedene kadar Egemen bey yine hiç bilmediğim konularda güzel bilgiler vermiş.
Onları da okuduktan sonra estetik olanın, bu bilimselliğe uygun dizayn edilmiş modellerde sanatçılık yeteneği ile verilen görüntü olduğunu düşünmeye başladım.
Bunları biliyor ve kullanıyor olabilmek gerçekten çok güzel.
volkan_ovun
06-06-2008, 10:58
İşin mühendislik yanından tabii ki anlamıyorum ama, Great Planes'in pek çok kare kanat modelinde (PT serisi 20-40-60), trainer sixty, elektriklilerin tümü (Tutor, RV-4) ters hücum açısı verilmiş. Bir şey dikkatimi çekti, dihedral açısı az olan kare kanat modellerde ters hücum açısı yok.
Dediğim gibi, mühendislikten uzak ama modeller üzerine bir gözlem... :)
Sevgiler.
Bu memlekette biliyorum diyenler, bilmiyorum diyenler kadar bilse hiç bir derdimiz kalmaz.
Volkan abi,
Ters hücum açısından kastın kanadın hucum kenarının negatif açıda olması mı?
Şu linklere bir göz atın. Çeşitli hücum açılarında liftin nasıl etkilendiğini mükemmel bir şekilde gösteriyor...
http://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/airplane/wrong3.html
http://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/airplane/foil2.html
Bir de buraya:
http://www.wright-flyer.net/desertaviation/liftingstab.html
Bu memlekette biliyorum diyenler, bilmiyorum diyenler kadar bilse hiç bir derdimiz kalmaz.
Buda güzeldi.:)
Yada ''biliyorum, çünkü bilmem lazım'' diye düşünüpte bilmediğini açık etmemek adına sormayanlara ne demeli.:)
Mahsuru yoksa hazır bu konulardan açılmışken;
Biz genelde modellerimizin kuyruklarını tabir yerindeyse düz plakalardan yapıyoruz
Yani stabilzerleri ya depron, balsa levha yada balsa çıta ve kaplama. Yani düz.
Düz yapılan stabilzerlerle son zamanlarda bir iki modele uygulamak üzere yapmakta olduğum(Kuğu'nun dikey stabilzeri) tam damla profil yapıldığında, uçuş karakterine ne gibi etkisi olur.
volkan_ovun
06-06-2008, 13:33
Bernoulli teoreminden yola çıkarak sadece mantık yürütüyorum, başka hiç bir bilimsel dayanağım yok:
Yatay dengeleyici yarım damla yapılırsa kuyrukta da bir kaldırma etkisi elde edilir. Bu da kendi aklımca, kuyruk ağır bastığı zaman çaresiz kalıp burna ölü ağırlık koymak gerektiğinde, ölü ağırlığı azaltmaya hatta iptal etmeye yarayabilir. Damla yapılırsa, dengeleyici altından ve üstünden geçen hava fuleleri eşit hızda olacağı için sanırım düz yapmaktan daha farklı bir sonuç vermeyecektir.
.... Diye düşünüyorum.
Çok doğru düşünüyorsun Volkan Abi.
Bu tür kuyruklara "lifting stabilizer" deniyor. Uçağın kuyruğunda kaldırma etkisi yarattığı için ağırlık merkezini "uçuş esnasında" öne doğru itiyor.
Bu tür kuyruklar kullanıldığı zaman planda ağırlık merkezi, düz kuyruktakine göre daha geriye veriliyor.
Ama diğer taraftan bu profilin minimum olması, çok fazla bir kaldırma etkisi yaratmaması istenir. Çünkü aksi takdirde uçağı düz uçurmak için elevatöre yukarı trim verilmesi gerektiğinden drag arttıracaktır.
Benim gördüğüm kadarı ile bu tür kaldırıcı kuyruklar genellikle gövdesi çok uzun olan planörler gibi uçaklarda kullanılıyor ki gövde uzunluğunun yarattığı kuyruk ağırlığını kompanse etsin.
volkan_ovun
06-06-2008, 13:56
O zaman bu konuyu biraz deşelim. Çünki bıcırık gövde boyuna rağmen M-18 Dromader'ın orijinalinde yatay dengeleyici yarım damla profilli. Onun da orijinal ölçülerine göre kalıbını çıkartmıştım. Malum, şu köpük M-18 çalışmamda eğer kısa boyda yarım damla profil sakınca yaratacaksa düz plaka yapayım. Ne dersin Egemen, önerin ne olur?
Bu memlekette biliyorum diyenler, bilmiyorum diyenler kadar bilse hiç bir derdimiz kalmaz.
Scio me nihil scire(*) (Sokrates)
(*)Bildiğim tek şey, hiçbirşey bilmediğimdir.
Volkan abi,
Daha önce vermiş olduğum şu link:
http://www.wright-flyer.net/desertaviation/liftingstab.html
kaldırıcı kuyruklara ilişkin çok güzel bir site.
Bunun haricinde, bence ölçekli bir uçak yapıyorsan yatay kuyruğu da ölçekli yapmakta fayda var. Çünkü muhtemelen uçağın kuyruğunun hücum açısı da buna göre ayarlanmıştır.
Diğer taraftan da küçük uçaklarda çok ciddi bir fark yaratacağını zannetmiyorum açıkcası.
volkan_ovun
06-06-2008, 14:15
...... kuyruğunun hücum açısı da buna göre ayarlanmıştır.
......
....tı Cafer bez getir! Çabuk getir, tez getir!
Ben kuyruğun hücum açısını nasıl ölçeceğim koskoca Dromader'da? :agla:
Ancak ve ancak düz bir kalasla kanopiye ve kanada olan doğrultusunu belirleyip, model üzerinde uygulamaya çalışırım. Elimden başka bir şey gelmez.
Buda güzeldi.:)
Yada ''biliyorum, çünkü bilmem lazım'' diye düşünüpte bilmediğini açık etmemek adına sormayanlara ne demeli.:)
Mahsuru yoksa hazır bu konulardan açılmışken;
Biz genelde modellerimizin kuyruklarını tabir yerindeyse düz plakalardan yapıyoruz
Yani stabilzerleri ya depron, balsa levha yada balsa çıta ve kaplama. Yani düz.
Düz yapılan stabilzerlerle son zamanlarda bir iki modele uygulamak üzere yapmakta olduğum(Kuğu'nun dikey stabilzeri) tam damla profil yapıldığında, uçuş karakterine ne gibi etkisi olur.
Drag etkisini azaltacağı kesin. Güzelliğe katkısı ise tartışılmaz :)
Yarı simetrik yada yarım damla profil kuyruk konusunda Volkan beye katılıyorum. Aklın yolu bir, hız arttıkca lift artacaktır ve bu durumda kuyruk kalkmak isteyecektir. Özel bir amacı yoksa (Sanıyorum yüklü kalkıpta yükünü havada boşaltan dolayısıyla ağırlık merkezi değişen uçaklarda kullanılması mantıklı. Örn: Yangın söndürme uçakları vb.) kullanımının bizlere pek faydası yok.
Konuyu açarken benim derdim düz plaka kuyruk gurubu ile tam simetrik arasında kıyas yapıp fayda yada zararlarını tesbit edebilmekti.
Kanatta profil olmamasını (düz kanat) pek hazzetmiyorum. Çünkü kaldırma gücü tamamen motora dayanıyor. Bunun yanında kuyruk takımınında düz plaka şeklinde olması zorunluluktan yada işçilikten kaçınma diye düşünüyorum.
Nedenine gelince, mantığım düz bir parçayı havaya attıgımda (karton,kontraplak yada depron) düzensiz kafasına göre gideceği, Oysa simetrik bir profile sahip aynı malzemeden parca havaya fırlattığımızda bir öncekine göre daha istikrarlı bir yol alır gibi. Amerikayı yeniden keşfetmek gibi bir derdim yok. Ancak elevatör ve rudderden herhangi bir yönledirme müdahalesi gelmeden damla profil bir kuyrugun hareket halinde düzgün gidişe extra faydası olmazmı?
Drag etkisini azaltacağı kesin. Güzelliğe katkısı ise tartışılmaz :)
Gerçekten estetik anlamda çok farkediyor.:)
Simetrik profilli kuyruk yapıp hücum açısı vermemek en doğrusu galiba.
BF109daydı aklımda kaldığı kadarıyla pilot stablizatöre trim verebiliyordu. Ama model ile bomba falan atmayacaksak böyle bir ayrıntıya gerek yok.
Simetrik profilli kuyruk yapıp hücum açısı vermemek en doğrusu galiba.
BF109daydı aklımda kaldığı kadarıyla pilot stablizatöre trim verebiliyordu. Ama model ile bomba falan atmayacaksak böyle bir ayrıntıya gerek yok.
Evet modellerde sıfır hucum açılı yatay ve dikey tam damla iyi fikir. :)
....tı Cafer bez getir! Çabuk getir, tez getir!
Ben kuyruğun hücum açısını nasıl ölçeceğim koskoca Dromader'da? :agla:
Ancak ve ancak düz bir kalasla kanopiye ve kanada olan doğrultusunu belirleyip, model üzerinde uygulamaya çalışırım. Elimden başka bir şey gelmez.
Bu da kritik birşey. Uçağın ekseni nerde acaba. Pervane milinden arka en uç noktaya mı çizilir yoksa hesap yöntemi mi var? Çünkü hücum açısı da bu eksene göre belirlenecek.
Pervane milinden arkaya çizilen hat, uçağın çekiş hattıdır hocam. Uçağın ekseni arka orta noktasından, ön orta noktasına çizilir. Çekiş hattı, çoğu uçakta uçağın eksenine paralel olmaz, keser.
Şu sayfada benzer bir konu için bahsetmiştim çekiş hattından.
http://www.hobbyrc.com/forum/showthread.php?t=13043&highlight=incidence&page=2
Pervane milinden arkaya çizilen hat, uçağın çekiş hattıdır hocam. Uçağın ekseni arka orta noktasından, ön orta noktasına çizilir. Çekiş hattı, çoğu uçakta uçağın eksenine paralel olmaz, keser.
Milin (motorun) açısı aynı zamanda çekiş ekseninin açısı olacak bu durumda.
Ama kanat ve yatay stablizatör hücum açılarını buna göre değil uçağın eksenine göre ayarlıyoruz doğru mudur?
Doğrudur hocam.
Teşekkürler :)
Yatay dengeleyici yarım damla yapılırsa kuyrukta da bir kaldırma etkisi elde edilir. Bu da kendi aklımca, kuyruk ağır bastığı zaman çaresiz kalıp burna ölü ağırlık koymak gerektiğinde, ölü ağırlığı azaltmaya hatta iptal etmeye yarayabilir.
.... Diye düşünüyorum.
Volkan bey konuyu biraz sindirince bunun tehlikeli olabileceğini düşündüm.
Uçak iniş sırasında yavaşladığında kuyruğun kaldırma gücü azalacak ve kuyruk aşağı düşecek. Bence böyle yapmaktansa ters yarım damla yapmak daha doğru olur. Yüksek hızda düz uçarken kuyruk aşağı basacağı için burunu aşağı vermek gerekecek böylece kanattaki geniş yüzeyin hücum açısı azalacak ve sürtünme de azalacak. Elevatörün yarattığı drag etkisi kanatta azalandan daha az ise avantajlı olur. Düşük hızda ise kuyruk aşağı basmayı azaltacak belki stal olacak bir hız ve açıya gelmeyi de önleyecektir.
Mantık hatası yapmamışımdır umarım.
Bu başlığı olduğu gibi faydalı bilgiler püf noktaları'nın altına alabilir miyiz?
Geçen gün disovery channel'da kanat ucu türbülansını engellemek ve kanat uçlarındaki kaldırma kuvvetini sağlayabilmek ( dolayısı ile %10-%20 daha kısa kanatla aynı kaldırma kuvvetini oluşturabilmek amacıyla ) boeing firmasının en son uçak modellerine yaptığı kanat ucu eklentisini izledim. Çok ilginçti. Kartalların kanat uçlarındaki geriye ve yukarıya doğru kıvrılan kanatucundaki tüylerini örnek alarak havaalanlarına sığacak ebattaki en büyük uçağı tasarlıyor ve yapıyorlardı.:eek:
Yaptıkları deneylerde normal bildiğimiz düz kanatlarda kanatların en uç kısımlarındaki %10-%20'lik kısımda türbülans nedeniyle yukarıdan aşağıya doğru hava akımı oluyor ve bu sebeple kanadın bu kısımı hiçbir kaldırma kuvveti oluşturmuyordu.Çözüm olarakta kanat uçlarına küçük bir üçgen veya fotğraftaki ( http://www.boeing.com/companyoffices/gallery/images/commercial/737700-11.html , http://www.boeing.com/companyoffices/gallery/images/commercial/737700-10.html ) gibi bir eklenti koyarak kanadın kaldırma kuvvetini arttırıyorlardı.
Yaptıkları deneylerde normal bildiğimiz düz kanatlarda kanatların en uç kısımlarındaki %10-%20'lik kısımda türbülans nedeniyle yukarıdan aşağıya doğru hava akımı oluyor ve bu sebeple kanadın bu kısımı hiçbir kaldırma kuvveti oluşturmuyordu.Çözüm olarakta kanat uçlarına küçük bir üçgen veya fotğraftaki ( http://www.boeing.com/companyoffices/gallery/images/commercial/737700-11.html , http://www.boeing.com/companyoffices/gallery/images/commercial/737700-10.html ) gibi bir eklenti koyarak kanadın kaldırma kuvvetini arttırıyorlardı.
Bu bahsettiğiniz washout değil winglet denilen eklentiler. THY de tüm Airbus'larına winglet ekleyerek %20 yakıt tasarrufu yaptı.
vBulletin v4.1.7, Copyright ©2000-2012, Jelsoft Enterprises Ltd.