aozgen
15-02-2011, 13:16
Yeni yeni moda olmaya başlayan tek ve çok silindirli kıvılcım ateşlemeli benzin motorlarında(2 ve 4 zamanlı) avans ayarı konusunun sıkıntılı olduğunu görüyorum.O yüzden burada biz nasıl yapıyoruz ve işin mantığı hakkında biraz bilgi vereyim istedim.Herkesin katkısına açıktır.
Avans dediğimiz husus içten yanmalı piston motorlarında ateşlemenin, motordan optimum gücü alabilecek gibi zamanlanmasıdır.Bu, piston tam Üst Ölü Noktaya geldiği pozisyondan erkene alınırsa adı avansa almak,daha gecikmeli çakacak gibi ötelenirse adı rötara kaçmak olur.
Normalde herzaman ateşleme zamanlaması biraz avanslı(Ü.Ö.N.dan evvel) olacak gibi ayarlanır ki motor hem rölantide daha düzgün çalışsın hem de daha önemlisi tam gazda max gücü verecek gibi çalışsın.
Bu avans ve rötar ciddi motorlarda imalatcı tarafından krank kasnağında işaretlenmek suretiyle verilirse de yine de son ayar kulakla ve tecrübeyle yapılır.
Bizim model motorlarında şimdi elektronik ateşleme gibi güzel bir sistem çıktı.Benim vereceğim tarif bu sistemde olacak.
[Hiç manyetolu model motoru görmediğim için onlar için birşey diyemiyorum.Birgün yakından görebilirsem onu da buraya eklerim.Tek silindirli,manyetolu motorsiklet motorlarında avans ayarı eskiden platin açma zamanlamasıyla yapılırdı.Şimdi platin kullanan var mı?]
DİKKAT: Bu işlem normalde motor çalışırken yapılır(alışkın kulaklar için).Dönen parçalara çok dikkat etmek şarttır.Eğer emniyetle yapamayacaksanız aynı işlemi motor stop iken yapıp her ayardan sonra çalıştırarak test edip optimum ayarı birkaç seferde bulabilirsiniz.
Ayar:Bizim elektronik ateşleme ünitelerinde hernekadar otomatik avans özelliği bulunsa da bu bizim yapacağımız avans ayarını baz alarak yüksek devre çıkıldıkça gereken ilave avans ı sağlayacak.
Motor çalıştırılmadan pervane driver kasnağı üzerinde bulunan mini mıknatıs ve motor blokunda(2 ayar vidası ile) sabitlenmiş ve bu mıknatısa uzanmış sensör tesbit edilmeli.Ateşleme, işte bu mıknatıs sensör önünden geçerken verdiği sinyal üzerine Elk.Ateşleme Ünitesi tarafından bujide kıvılcım çaktırılarak yapılır.
Bizim amacımız bu sensörü 2 ayar vidasını azıcık gevşeterek avansa(motorun döndüğü yönün tersine magneti daha erken karşılayacak şekilde) veya rötara(motorun döndüğü yöne,magneti daha geç karşılayacak gibi) hafifce(en fazla birkaç mm) kaydırarak motorun çalışma sesinden hareketle en uygun pozisyonu bulmak.İşte avans ayarı dediğimiz şey bu.
Şimdi önce bu sensörü blokta tutan iki ayar vidasını hafifce gevşetiyoruz(titreşimden kendisi oynamayacak fakat parmak ucuyla ileri geri kaydırılabilecek kadar). Motoru çalıştırıyoruz ısıtıyoruz ve karb ayarlarının düzgün yapılmış olduğundan emin oluyoruz,takometreyle tam gaz devrini okuyoruz(takometre yoksa şart değil).Sonra mümkünse tam gazda(değilse mümkün olan,tam gaza yaklaşabildiğimiz devirde) bu sensörü- dönen parçalara çook dikkat ederek- parmak ucuyla önce rötar,sonra avans tarafına çook hafifce kaydırıp tutuyoruz motorun devrindeki değişikliği dinliyoruz.(Bir yardımcı takometre tutarsa iyi olur,düzelmeyi takometre devrinin artmasıyla net görürürüz)Motorun bu yüksek devirde çalışması daha mı düzeldi,devri arttı mı?Amaç daha yüksek devir,daha düzgün(teklemesiz) çalışma.Az daha ittiriyoruz ta ki motorun çalışması tekrar hafifce(dikkat hafifce diyorum çünkü bu ayar zaten hafifce bozulmalara müsaade eder) bozulmaya başlayana kadar.Yani "sweet spot" denilen en düzgün ,en yüksek devirde çalışmayı elde edene kadar sensörü ayar vidalarının müsaade ettiği kadar önce rötardan başlayıp sonra avans tarafına doğru
motorun en yüksek devri elde ettiği ve en düzgün çalıştığı noktayı buluyoruz.Acele etmeye gerek yok,motor hasar görmez.Ta ki en doğru pozisyonu bulduğumuza emin olunca sensörün yer değiştirmediğinden emin olarak motoru stop ediyoruz.Sensörü o posizyonda zaptedecek gibi ayar vidalarını(aşırıya kaçmadan) sıkarak sensörü bulduğumuz en düzgün ateşleme pozisyonunda sabitliyoruz.Son bir test daha kaldı.Tekrar motoru çalıştırıyoruz ve rölantiden tam gaza hızlı geçişler deniyoruz.İlk dinleyeceğimiz motor ani gaz yerken şakırdama yapıyor mu?Gevşek birşey yokken motor ani gaz vermelerde metalik şakırtı(vuruntu) yapmamalı.Ben pek rastlamadım ama bu ses duyuluyorsa avans biraz fazla kaçmış demektir.Milimetrenin kesri kadar aralıklarla ses duyulmayana kadar geri (rötara) çekilmeli.Test tekrarlanmalı.
Bu pek rastlanmayan bir durum.Esas motorun karb ayarları tekrar elden geçirildikten sonra düzgün gaz yeme testleri yapılmalı.Bu testler de problemsiz elde edilebiliyorsa avans ayarı bitmiştir.
Şimdi burada biraz uzun kaçtığına bakmayın,gayet basit,takometre ile ve kulakla çok kısa zamanda halledilebilecek bir ayar.Prensibi anladık,sensörü ileri/geri kaydırarark buji ateşleme noktasını motorun tam gazda en yüksek devri vereceği noktaya getirebilmek.
(Aman ellere dikkat,ve iş bittikten sonra sensör tutucu vidalarını tekrar sıkmayı unutmayın)
Nokta.
Avans dediğimiz husus içten yanmalı piston motorlarında ateşlemenin, motordan optimum gücü alabilecek gibi zamanlanmasıdır.Bu, piston tam Üst Ölü Noktaya geldiği pozisyondan erkene alınırsa adı avansa almak,daha gecikmeli çakacak gibi ötelenirse adı rötara kaçmak olur.
Normalde herzaman ateşleme zamanlaması biraz avanslı(Ü.Ö.N.dan evvel) olacak gibi ayarlanır ki motor hem rölantide daha düzgün çalışsın hem de daha önemlisi tam gazda max gücü verecek gibi çalışsın.
Bu avans ve rötar ciddi motorlarda imalatcı tarafından krank kasnağında işaretlenmek suretiyle verilirse de yine de son ayar kulakla ve tecrübeyle yapılır.
Bizim model motorlarında şimdi elektronik ateşleme gibi güzel bir sistem çıktı.Benim vereceğim tarif bu sistemde olacak.
[Hiç manyetolu model motoru görmediğim için onlar için birşey diyemiyorum.Birgün yakından görebilirsem onu da buraya eklerim.Tek silindirli,manyetolu motorsiklet motorlarında avans ayarı eskiden platin açma zamanlamasıyla yapılırdı.Şimdi platin kullanan var mı?]
DİKKAT: Bu işlem normalde motor çalışırken yapılır(alışkın kulaklar için).Dönen parçalara çok dikkat etmek şarttır.Eğer emniyetle yapamayacaksanız aynı işlemi motor stop iken yapıp her ayardan sonra çalıştırarak test edip optimum ayarı birkaç seferde bulabilirsiniz.
Ayar:Bizim elektronik ateşleme ünitelerinde hernekadar otomatik avans özelliği bulunsa da bu bizim yapacağımız avans ayarını baz alarak yüksek devre çıkıldıkça gereken ilave avans ı sağlayacak.
Motor çalıştırılmadan pervane driver kasnağı üzerinde bulunan mini mıknatıs ve motor blokunda(2 ayar vidası ile) sabitlenmiş ve bu mıknatısa uzanmış sensör tesbit edilmeli.Ateşleme, işte bu mıknatıs sensör önünden geçerken verdiği sinyal üzerine Elk.Ateşleme Ünitesi tarafından bujide kıvılcım çaktırılarak yapılır.
Bizim amacımız bu sensörü 2 ayar vidasını azıcık gevşeterek avansa(motorun döndüğü yönün tersine magneti daha erken karşılayacak şekilde) veya rötara(motorun döndüğü yöne,magneti daha geç karşılayacak gibi) hafifce(en fazla birkaç mm) kaydırarak motorun çalışma sesinden hareketle en uygun pozisyonu bulmak.İşte avans ayarı dediğimiz şey bu.
Şimdi önce bu sensörü blokta tutan iki ayar vidasını hafifce gevşetiyoruz(titreşimden kendisi oynamayacak fakat parmak ucuyla ileri geri kaydırılabilecek kadar). Motoru çalıştırıyoruz ısıtıyoruz ve karb ayarlarının düzgün yapılmış olduğundan emin oluyoruz,takometreyle tam gaz devrini okuyoruz(takometre yoksa şart değil).Sonra mümkünse tam gazda(değilse mümkün olan,tam gaza yaklaşabildiğimiz devirde) bu sensörü- dönen parçalara çook dikkat ederek- parmak ucuyla önce rötar,sonra avans tarafına çook hafifce kaydırıp tutuyoruz motorun devrindeki değişikliği dinliyoruz.(Bir yardımcı takometre tutarsa iyi olur,düzelmeyi takometre devrinin artmasıyla net görürürüz)Motorun bu yüksek devirde çalışması daha mı düzeldi,devri arttı mı?Amaç daha yüksek devir,daha düzgün(teklemesiz) çalışma.Az daha ittiriyoruz ta ki motorun çalışması tekrar hafifce(dikkat hafifce diyorum çünkü bu ayar zaten hafifce bozulmalara müsaade eder) bozulmaya başlayana kadar.Yani "sweet spot" denilen en düzgün ,en yüksek devirde çalışmayı elde edene kadar sensörü ayar vidalarının müsaade ettiği kadar önce rötardan başlayıp sonra avans tarafına doğru
motorun en yüksek devri elde ettiği ve en düzgün çalıştığı noktayı buluyoruz.Acele etmeye gerek yok,motor hasar görmez.Ta ki en doğru pozisyonu bulduğumuza emin olunca sensörün yer değiştirmediğinden emin olarak motoru stop ediyoruz.Sensörü o posizyonda zaptedecek gibi ayar vidalarını(aşırıya kaçmadan) sıkarak sensörü bulduğumuz en düzgün ateşleme pozisyonunda sabitliyoruz.Son bir test daha kaldı.Tekrar motoru çalıştırıyoruz ve rölantiden tam gaza hızlı geçişler deniyoruz.İlk dinleyeceğimiz motor ani gaz yerken şakırdama yapıyor mu?Gevşek birşey yokken motor ani gaz vermelerde metalik şakırtı(vuruntu) yapmamalı.Ben pek rastlamadım ama bu ses duyuluyorsa avans biraz fazla kaçmış demektir.Milimetrenin kesri kadar aralıklarla ses duyulmayana kadar geri (rötara) çekilmeli.Test tekrarlanmalı.
Bu pek rastlanmayan bir durum.Esas motorun karb ayarları tekrar elden geçirildikten sonra düzgün gaz yeme testleri yapılmalı.Bu testler de problemsiz elde edilebiliyorsa avans ayarı bitmiştir.
Şimdi burada biraz uzun kaçtığına bakmayın,gayet basit,takometre ile ve kulakla çok kısa zamanda halledilebilecek bir ayar.Prensibi anladık,sensörü ileri/geri kaydırarark buji ateşleme noktasını motorun tam gazda en yüksek devri vereceği noktaya getirebilmek.
(Aman ellere dikkat,ve iş bittikten sonra sensör tutucu vidalarını tekrar sıkmayı unutmayın)
Nokta.