Lehim Nedir, Nasıl Yapılır , Nasıl Sökülür ve Püf Noktaları nelerdir ?

Ucak, helikopter araba veya tekne ne olursa olsun butun modelcilerin kesinlikle bilmesi gereken bir beceridir lehim yapmak.Forumda da lehim yapmak ile ilgili bir cok soru oldugu icin bu konu hakkinda basitte olsa birseylar yazmaya karar verdim. Nerede isimize yarayacak bu lehim yapmakta nerden cikti diyenler icin basitce ornekler verelim. Pushrod dedigimiz itici cubuklarin baglanti noktalarinda, ucaklarda inis takimlarinda, servolarin uzatma kablolarinda,motor ve esc baglanti soketlerinde pillere soket hazirlamada ve daha bircok alanda.Bu yazimda siz modelcilere elimden geldigince once lehimlemenin ne oldugunu, daha sonra nasil yapilmasini gerektigini, hatali bir lehimlemede nasil sokulmesi gerektigini ve son olarakta lehim yaparken bilinmesi gereken puf noktalari sirasi ile anlatmaya calisacagim. Butun kullanim klavuzlarinda oldugu gibi bizde guvenlik tedbirleri ile baslayalim anlatimimiza.

Baslamadan Once Onemli Uyarilar

- Hiç bir zaman kullandığınız havyanın metal bölümüne ya da ucuna dokunmayın. O bölgede sıcaklık 400°C civarında olduğu için tehlikeli derecelerde yanıklara sebep olabilir.

- Havyanın sıcak olan metal bölümünün ya da ucunun havyanın elektrik kablosuna değmemesi için dikkat edin. Canlı kablonun üzerindeki plastik yalıtım eriyip çıplak tel ortaya çıkabilir ve çarpma veya kısa devreye neden olabilir.

- Kullanmadığınız zaman havyanızı havya ayağına koyun. Böylece havyanın sağa sola değip hasar vermesini önlemiş olursunuz. Asla havyayı ucunun havada duracağını varsayıp çalıştığınız masanın üzerine koymayın, en iyisi ise havya ayağı almadan lehim aletini kullanmaya başlamayın.

- Lehim yaptığınız yerde havalandırma olmasına, ya da en azından hava akımı olmasına dikkat edin. Lehimleme sırasında çıkan gazlar asit içerir ve biriktiğinde sağlık için zararlı olabilirler.

- Lehimleme işiniz bittiğinde ellerinizi yıkayın. Elinize lehimleme sırasında çıkan gazlar veya zehirli bir madde olan kurşunun kalıntıları yapışmış olabilir ve elinizi yüzünüze ya da ağzınıza sürdüğünüzde bu zehirli birikintileri deri yolu ile veya yutarak alabilirsiniz. Lutfen lehimleme islemini acik bir alanda veya havadar bir alanda yapiniz.Kesinlikle kapali ortamlarda lehim islemini gerceklestirmeyiniz.


Lehimleme iki ya da daha fazla sayıda metal parçanın, düşük erime sıcaklığına sahip bir dolgu metali eritilip bağlantı yerine akıtılarak, tutturulması işlemidir.Lehim yapmak icin bir takim malzemelere ihtiyacimiz vardir.Bu malzemeler basit olarak asagida ki resimde de goruldugu gibi havya ve lehimdir.

Havyalar
Lehim Telleri


Lehim yapmak icin olmazsa olmazlardandir lehim yapilacak yuzeyi guzelce temizlemek. Metal baglanti noktalarininda temiz olmasi lehimin daha kolay ve daha saglam yapismasini saglayacaktir. Bu yuzden lehimlenecek yuzeyi tel firca veya bir zimpara yardimi temizlememiz gerekmektedir. Havya ucunun temiz ve lehim yapacak oldugumuz bolgeye uygun olmasi da gerekmektedir.(Kimi havya uclari cok kalin veya cok ince olabiliyor.). Lehim teli secimi de biz modelciler icin cok onemli bir konudur ve 0.5mm ile 075mm tel secimi biz modelciler icin uygun olacaktir. Simdi elimize havyayi alabilir. Havyamizi nasil rahat edeceksek ve nasil daha iyi calisacaksaniz o sekilde tutabilirsiniz. Simdi ilk once havyamizin ucunun biraz lehim ile temas etmesini saglayalim. Havya ucundaki yumusak lehim tabakasi lehim yapacak oldugumuz bolgede daha rahat calismamizi saglayacaktir. Lehim islemini gerceklestirirken dikkat etmemiz ve yapmamamiz gereken bir diger konuda havya ile lehim telini eriterek lehim yapmaya calismaktir. Lehim yapacagimiz tel uclarinin ikisini de ayni anda isittiktan sonra lehim telini bu noktaya dogru itip lehim islemini gerceklestirebiliriz.Isinmis tel uclari yeteri kadar isindigi zaman lehim uyguladigimiz anda lehim o bolgeye yayilacaktir. Daha sonra ilk once lehim telini daha sonra havyayi o bolgeden uzaklastiriniz. Lehim islemini tamamladiktan sonra bolge soguyana kadar lehimli bolgeyi hareket ettirmeyiniz. Iyi yapilmis bir lehim, yakindan lehimli yuzeye bakildiginda parlayan bir gorunume sahiptir.


Bazen istemedende olsa lehim yapacagimiz alanda veya kablolarda hatalar yapabiliyoruz.Buna bagli olarakda lehimli olan baglantilari sokmemiz gerekiyor. Simdi birkac arac-gerec ile bu islemin nasil yapilmasi gerektigine deginelim biraz.Gerekli olan malzemer, lehim yaparken kullanmis oldugumuz havya ve ekstra olarakta lehim emici pompaya ihtiyacimiz vardir.


Lehim emici pompa diye bahsettigimiz ve sekil olarak buyuk siringalara benzeyen araclari piyasada bulabilirsiniz.Lehim sokme islemi yapmanin aksine kolay bir islemdir. Lehimli bolge havya yardimi ile isitilip o bolgenin lehim emici pompa ile temizlenmesi islemi ile son bulur.

Lehim Yapilirken Unutulmamasi Gereken Puf Noktalar

1) Havya ucunu her zaman temiz tutun. Temiz bir havya ucu ısıyı iyi iletir ve lehimlenecek yüzeylere de iyi temas eder.

2) Havya ucunu temizlemek için ıslak bir sünger parçası, ıslak bir bez veya bu amaçla yapılmış, ıslatılarak kullanılan özel süngerlerden kullanın.

3) Uygun havya kullanın. Büyük bir lehim bölgesini 30W lık havya ile ısıtmak, 150W lık havya ile ısıtmaktan çok daha uzun sürecektir.

4) Lehim, kalay ve kurşun karışımıdır. Kalay 50/Kurşun 50 karışımı iyidir. İnce işler için 60/40, kaba işler için 40/60 lehim telleri kullanın. İlk sayının gösterdiği kalay oranı arttıkça lehim yumuşar, kolay erir ve yapılan lehim daha temiz olur

Yazımızın sonuna geldik. Aslinda birçok lehim yöntemi vardir fakat ben temel ve bizim isimizi gorebilecek ve bize yetecek kadari ile elimden geldigince anlatmaya calistim. Lehimleme islemi ve becerisi uzerinde calisilarak gelisecek bir beceridir. Umarim hazirlamis oldugum bu yazi biryerlerde birilerinin isene yarar.










Emre Cozel



Not:Kaynak olarak yerli ve yabanci sitelere basvurulmustur. Onemli Uyarilar kismi alinti olarak alinarak hazirlanmistir.