[GuNeSh]

governor illki vardır zaten.

bende şgyro mantığı ile ilgili bir kaç sey söyleyeyim. gyro yatay düzlemdeki hareketi algılar ve gyroya ne bağladı iseniz o bağladığınız alete iletir. gyronun alıcaya bağlı 2 kablosu var biri gain için diğeri rudder için rudder için olan sizin kumandadan verdiğiniz input ları alır ve direk rudder servosuna iletir. ama gyronun gyro özelliği gyro ile servo arasında direk olarak gerçekleşir.

gyro rudder sisteminde bir çok mekanik aktarma var. gyro elektronik olarak görevini yapıyor ve oklit uzayındaki xyz dağılımına göre y eksenindeki deki hareketi algılıyor. aktarma kısmı çok farklı. servo ya bağlı olan rod bunu x eksenine çeviriyor. hareket kuyruğa geldiğinde ise kuyruk shaftında tekrar y eksenine çevriliyor hereket. sonrası ise açısal olarak gerçeklesiyor kuyruk palerinin aldığıa açıya göre saat yönü veye tersinde hareket gerçekleşiyor.

mantıken düşünürsek gyro hareket algılıyıcıdan çok ivme algılayıcı aslında. yani kuyrukta bir hareket değişikliği oluyor ise kuyuruğun dönme açısal hızı değişecektir yani ivme kazanacaktır. gyro bu ivmeyi algılayıp tam ters etki yaparak hareketi nötürler. şimdi siz bu sistemden toplam 3 tane kullanırsanız helicopterde;

bir tanesi xy düzlaminde y eksenindeki hareketler için (rudder). diğeri xy düzleminde x ekseninde (elevator). diğeri yine xy düzleminde yine y ekseninde (aileron) için kullanırsanız ve benzer aktarmalar yaparsanız servolara (ki 120 derece swash için mixler olacaktır ve asıl zor kısım burası zaten) rudder daki mantıkla gyroscopic sistemi cycliclere aktarmış oluruz. z eksenin için zaten bir kısıtlama yok z ekseni yükseliş için zaten. bu şekilde helide olan kaçmalar engellenebilir. ama hareket ivme kazandıktan sonra sabit hızla (0 ivme) devam ederse sistem bunu düzeltemez yani tam bir otopilot sistrmi olmaz bu.

gerçek helilerde ise. gps olayı bana mantıklı geliyor. yada güdüm sistemi gibi bir sistem de mevcut olabilir. heliyi bir noktaya kitlersiniz yükseklik ölçümü zaten yapıyor heli yükseklik bakımından direk sabitlenebilir zeten bu durumda. sağa sola kaçma ise koordinatlar ile mümkün olabilr derim ki bu da gps e gider yine.

bir de z için yüksekliğe bağlıyız dedim rc heliler için aslında bir tane daha fazla gyro koyarak z eksenindeki ivme değişiklikleri algılyıp ani yükseklik değişiklikleri de sabitlenebilir. ama rc modelerde bu şekilde komplike bir gyroscopic bir sisteme bence hiç gerek yok.

[realkorky]

Öncelikle model helikopterlerimizde kullanılan gyrolar, piezoelektrik denen bir yarı iletken malzemeden faydalanırlar. Bildiğim kadarıyla bu malzeme yerine yakın zamanlara kadar mekanik jiroskop kullanılıyordu.

Her ne şekilde olursa olsun gyrolar ivmeyi algılar. Bu ivmeye verilecek tepkiye karar vermek ayrı bir olay. Yani modellerimizde kullandığımız Gyro dediğimiz parça aslında bir sistem, sadece jiroskop veya eşdeğeri bir elektronik aygıt değil.

Şimdi elimizde ivmeyi algıladığını bildiğimiz bir aygıt var, bunu nasıl kullanabileceğiniz mühendislerin işi. Örneğin piezoelektrik malzemeler Playstation 3 Sixaxis joystiklerinde kullanılıyor, iPode Touch larda da var. ve bu bahsettiğim örneklerdeki kullanımları her 3 eksende hareketi algılayan uygulamalar. Ayrıca GPS ile pozisyon belirlemede hassasiyet sınırlamaları var, örneğin 1m gibi bir sapma olduğunu düşünelim, GPS ile helikopterin sağa ne kadar kaçtığını anlayabilmeniz için 1 metre kaymanız lazım, veya çok ufak bir kayma 1m lik kayma olarak da yansıyabilir. Bu konuda jiroskop çok daha etkili, basit, ucuz ve hızlı olacaktır.

Diğer bir konu, helikopterin yükselirken motor gücü / RPM / pitch açısının artıp artmadığı ile ilgili olarak, Ben UH-1 ve Cobraları yakından gördüm. Bu modeller 60'lı yıllarda geliştirilmiş modeller. Yeni modeller hakkında çok detaylı bilgim yok, o yüzden bunları referans alıyorum. Normal şartlarda pilot motor gücü ile ilgilenmez. Governor dediğimiz mekanik aygıt RPM i sürekli sabit tutmaya çalışır.

Bu şu demek, Helikopterin bulunduğu irtifaya bağlı olarak ortamdaki oksijen miktarından tutun, pallerin pitch açısına kadar birçok parametreye bağlı olarak Governor helikopterin rotor dönüş hızını pilotun belirlediği değerde sabit tutabilmek için motorun gücünü otomatik olarak artırır veya azaltır. Dolayısıyla Bambam arkadaşımızın dediği gibi pal açısını artırdığınızda paller daha fazla direnç göstereceğinden ve helikopterin potansiyel kazanması gerektiğinden motor daha fazla güce gereksinim duyacaktır. İşte governor bunu otomatik olarak kontrol eder. Yine de pilot istediği zaman motor gücünü artırabilir veya azaltabilir.

Bildiğim kadarıyla helikopterlerin en hızlı tepki verdiği kontrol Z ekseninde haret etmektir. Yani bir pilot ani bir hareket yapmak zorunda kalırsa en doğru hareket Collective i yukarı çekmek olacaktır.

[trex]

Böyle bir konu çöpe gitmesin meraklı arkadaşlarda görsün okusun.

[MutluTEKIR]

gerçekten sabit konular arasına alınması gereken bir konu trex.

ben de birkaç şey ekleyim. kanatlarda kaldırma kuvvetinin oluşmasının asıl sebebi atlanmış gibime geldi, akış çizgilerini anlatarak birazcık açalım.
akışkanlar mekaniğinde akışkan bir molekülün akışkanın içinde izlediği yolun oluşturduğu çizgilere akış çizgileri (streamlines) denir.

şekilde cisimlerin biçimlerine göre akışkanın davranışı görülmektedir.
bu her bir akış çizgileri üzerindeki moleküllerin davranışları aynıdır.

"Stagnation point" ise (durgun nokta olarak Türkçe'ye çevrilmektedir ama anlamını karşılamamaktadır) cismin hücum kenarı üstünde akışın ikiye ayrıldığı noktaya denilmektedir. örnek vermek gerekirse simetrik bir cismin stagnation noktası simetri merkezidir.


gördüğünüz gibi resimlerdeki cisimler simetrik olduğu için stagnation noktası tam ortadadır.
fakat kanat eğim kazandıkça bu nokta kayar.

bu durum kabaca buradaki gibidir.



bu stagnation noktasındaki akım çizgisi kanatın hücum kenarına çarptıktan sonra 2'ye ayrılmaktadır ve kanadın altından ve üstünden yoluna devam edip kanatın firar kenarında tekrar birleşerek gider. bu kanatın hemen altından ve üstünden giden akış çizgileri aynı noktada başlayıp aynı noktada bittiğinden aynı davranışı göstermektedir yani kanatın sonuna aynı anda varmak zorundadır.
resimdeki gibi kanat profilinin üst kısmı alt kısmına göre daha eğimlidir. kanatın üstü eğimden kaynaklı daha uzun yola sahipken, altı ise daha kısa yola sahiptir. Stagnation pointte ayrılan akım çizgisi aynı anda firar kenarında birleştiğinden dolayı da kanadın üstündeki akışkan daha fazla yol katedeceğinden daha hızlıdır. akışkanlarda ses hızı altındaki hızlarda, daha hızlı akışkan daha düşük basınç yaratır. bundan dolayı ise kanatın altı ve üstü arasında basınç farkı oluşur.

anlatım bu kadar sadeleştirilmesine rağmen gerçekte işin içine sınır tabakası, türbülans, sürtünmeden kaynaklanan sıcaklığının yarattığı etkiler vs girmektedir, iş haliyle karmaşıklaşmaktadır.

yarı-simetrik kanat profillerinde durum bundan kaynaklıdır, fakat tam simetrik profillerde kaldırma kuvveti hücum açısı artırılarak sağlanmaktadır.

[trex]

Mutlu Bey izin verirseniz yazınızı ilk sayfaya kopyalamak istiyorum. Benim üstün körü anlattığımı çok mükemmel şekilde açıklamıssınız.

[MutluTEKIR]

tabiki de trex, niye yazdım zaten

[trex]

Ah size kötü bir haberim var. İlk mesajımı düzenliyemiyorum. Galiba bunda biraz Forumun çalışma prensibinin parmağı var. Biraz eski konu olduğu için zannedersem.

[keynes]

Ah size kötü bir haberim var. İlk mesajımı düzenliyemiyorum. Galiba bunda biraz Forumun çalışma prensibinin parmağı var. Biraz eski konu olduğu için zannedersem.

mesaj düzenleme seçenekleri değişti, mesaj yazıldıktan bir sure sonra duzenleme deaktif oluyor..

[MutluTEKIR]

böyle bir konuya girip de topu topu 3 sayfanın hepsine bakmazsa o kişi kaybeder