[cystein]

Merhabalar,

Yolcu uçaklarında iniş ve kalkış esnasında kabin ışıkları söndürülüyor ve tüm perdeler açılıyor. Havacılıkta her prosedürün bir nedeni vardır illaki; bu prosedürün nedeni nedir acaba? Aramızda mesleki olarak bu bilgiye sahip olan forumdaşlar kesin vardır sanırım.

Saygılarımla..

[AliBodrum]

Işıkların sönmesi, gece gözlerimizi karanlığa alıştırmak için. Herhangi bir kaza durumunda, ışıklar açık olsa idi, gözlerin karanlığa alışmak için kaybedeceği birkaç saniyeyi kazanmak amaçlı ışıklar kapatılıyor. Aynı şekilde, perdeler kapalı olursa, dışarıyı görmemiz engellenebileceği, hangi tarafın çıkış için emniyetli olduğunu anlamak için vakit kaybedileceğinden dolayı perdeler açık tutuluyor.

[Sümer Yamaner]

Ayrıca kabin ışıkları akşam ve gece inişlerinde söndürülüyor. Tamamen Ali Bey'in açıklamasına uygun olarak. Güneşliklerin açtırılması ise nispeten yeni bir uygulama. 1966 yılından beri bilinçli olarak uçak yolculuğu yaparım ve bu uygulamanın bizde son bir yıldır yapıldığını, son birkaç aydır da anonslara eklendiğini söyleyebilirim.

[Roadrunner]

Kalkışlar ve inişler uçakların motorlarının en fazla yüklenildiği zamanlar olduğu için yanan ışıkların azaltılması motorlara bindirilen yükün azaltılması olduğu yönünde bir bilgi almıştım, ama ne kadar doğrudur bilemiyorum.

[aozgen]

Katılmıyorum.İnişlerde motorlar çoğunluk rölantide alçalıyor,elevatör tutarken de rölantinin az üstünde gazla iniliyor.Bu teoriye katılmıyorum.Kalkış için geçerli tabii.

[MutluTEKIR]

roadrunner abi, elektrik motoru değil ki bu ışıklar kapatılsın türbün motora yüklenildiğinde ayrıca uçak inişe geçerken motorlara verilen güç azaltılır ki.
ali abinin dediği çok daha olası duruyor. olası bir kaza durumunda karanlıkta araziyi daha rahat görebilmek için bu yapılıyor olabilir. sonuçta ışıklı bir ortamdan ışıksız bir ortama geçildiğinde gözün karanlık ortamda görmeye adapte olabilmesi için zaman geçer.

[Sümer Yamaner]

Türbin motorlarda zaten asla tam gaz açılarak kalkış yapılmaz. Yoksa birkaç uçuş sonrası türbini eline alır havayolu şirketi! Türbinli motorlar çok ayrıntılı hesaplamalarla kumanda edildkleri için özel bir motor yönetim bilgisayarı aracılığı ile çalıştırılırlar. Atmosferik şartlar, uçağın yük durumu, pist uzunluğu ve uçulacak mesafe gibi faktörlerin tümü kullanılarak bir kalkış profili oluşturulur. Türbin devri bu profile göre ayarlanarak kalkış yapılır. Yani motorun her zaman bir rezervi vardır. Kaldı ki tüm yolcu uçaklarında bir de yedek güç ünitesi (APU) bulunur ve kalkışta jeneratörlerin motordan çalacağı güç gerçekten ciddi boyutta olacak olursa APU jeneratöründen elektrik alınır(dı).

[atambay]

Sanırım kaza anında elektrik kontağından yangın çıkmasını önlemek amaçlı da kapatılıyordur.

[ince999]

Bu uygulamanın yapıldıgını pek zannetmiyorum Çünkü evim Adnan menderes Hava alanının pistinin 35 yönü kalkış bacagının yan tarafında kalmakta olup sabahtan öbür sabaha kadar iniş için süzülen ve kalkış için tırmanan yolcu uçaklarını seyretmekte ve konuşma trafiğini dinlemekteyim. Hepside şıkır şıkır ışıklarla yollarına devam etmekteler.Bu gecede en az arka arkaya 6 uçagın inişini ve iki uçagın kalkışını özellikle kontrol ettim hepsinde sıra sıra pencereler ışıldıyordu.
Böyle bir uygulamanın teknik gerekcesi yok çünkü uçagın içinde kabin aydınlatmasının harcadıgı elektrik gücünden daha çogunu sürekli olarak ve kapatılmadan kullanan klima ve basınçlama cihazları var bunların yanında yolcu salonu aydınlatılmasının lafı bile olmaz.
Gözlerimizin karanlıga alışması gerekcesini ise unutun gitsin.Allah korusun bir kazaya karışırsak ve ilk anda ölmezsek ilk görecegimiz şey zaten parlak bir alev olacakki eger şoka girmemişsek ve gözlerimizde karanlıga alışıksa,alevin ışığından geçici kör oluruz eh artık bundan kötüsü olamaz.
Uçak personelinin en çekindiği şeylerden bir taneside yolcuların öyle veya böyle söz dinlemez olup yerlerinden kalkmaları dolaşmalarıdır.Kalkışta ve inişte yolculara uygun dozda ölüm korkusu hatırlatılarak psikolojik baskı altına alıp yerlerinden kalkmamaları saglanır.Eh ortalıgı kapkara yapmakta yeteri kadar ürkütücü.Perdeleride açıyorlarki o ufak ışık kaynagına bakıp hipnotize oluyoruz mıhlanıp kalıyoruz tıpkı araba far ışığındaki tavşan gibi.
Sümer hocam Kalkışta neden %100 takat kullanılmıyacakki,kesinlikle alabildikleri en yüksek güçü alıyorlar en azından yerden kesilip ,kalkış bacagında tırmanacakları irtifaya kadar bu motor rejimini koruyorlar sonra ne yaparlarsa yaparlar artık.Siz PP egitim uçuşlarında kalkışta hiç tam gazdan eksik gazla kalktınızmı?Ben hiç kalkmadım hep minimum hatve, zengin mahlüt ve tam gaz ayarlarında motor yüksek devirde ne devir verirse kalkış yaptık ve halen öyle yapıyorum yani kalkışta motordan her beygir gücünü sonuna kadar alıyorum,jet motorundada durum tamamen aynı

[Sümer Yamaner]

İnce Abi, göz adaptasyonu konusunu bizler uydurmadık, bilinen bir gerçek ve link bulursam yazarım buraya.
Takat konusunda da ne yazık ki haksızsınız çünkü türbin motorlar bizim pistonlu motorlar gibi değil. Profesyonel pilotlarla bu konuyu görüşme fırsatınız olursa size ayrıntılı olarak anlatacaklardır ama benim bildiğim, acil durumlar dışında türbinli motorlarda tam gaz açılmaz.


NOT: Birkaç link vereyim...

http://www.travelexpertguide.org/for...ing-381024.htm
http://www.airliners.net/aviation-fo....main/2489093/
http://www.b737.org.uk/assumedtemp.htm
Bir de bunu buldum ama henüz okuyamadım.
http://www.faa.gov/other_visit/aviat...off_safety.pdf

[myssba]

Bırakın türbin motorları, arabanızın gaz pedalına ne zaman kaportaya yapıştıracak kadar bastınız?
R/C modellerde bile (benimkiler elektrikli) model gaz yedikce, kalkışta gaz veririm. Hiç tam gaz kalktığımı hatırlamıyorum.
Belkide kabin ışıklarını söndürme nedeni, ikaz ışıklarının (kemer takma, sigara içmeme vb.) daha iyi görünmesi içindir.
Göz adaptasyonu konusuna da katılıyorum.

[mcd__mcd]

Ya ışıkları kapatınca kimse korkmuyor ki Aksine herkes geldik herhalde diyip ayaklanmaya başlıyor

[Sümer Yamaner]

Mehmet Bey, atmosferik beslemeli pistonlu motorlu uçaklarda kalkışta tabir caiz ise ayağı döşemeye yapıştırmak gerekiyor. Havacılık dilinde buna "firewalling the throttle" deniliyor. Yani gazı köklemek! Bu esnada eğer pervane hatve ayarınız da varsa onu da minimum hatve yani maksimum devire alıyorsunuz (otomobilde birinci vitesin karşılığı).
Motorunuz eğer turboşarjlı bir motor ise bunu yapamıyorsunuz çünkü turboşarjlı bir motorda hele deniz seviyesinde tam gaz açarsanız birkaç saniye sonra motoru kucağınıza alıyorsunuz!

[atambay]

Benim oğlan flight simulator oynamaktan ıvırı zıvırı öğrendi. Bir gün uçaktan inerken pilota birşey soracağım dedi yanına gitti. %kaç gazla kalkış yaptıklarını sormuş. Pilot %40-60 arası bir şey söylemiş hava ve uçak durumuna bağlı olarak. Yanlız yolcu uçaklarının tırmanışı gerçekten çok dik. Aynı kalkış açısını bizim modellere uygulasak çok çirkin görünüyor. O açıyla tırmanmak için %50 lerde gaz yetiyorsa motorlar çok çok güçlü demektir. Zaten biri durursa diğeri ile uçabilecek gibi tasarlanmış uçaklarda da bu normal bence.
Eğer inişe geçerken millet cep telefonuyla konuşmaya başlıyorsa Malatya'ya iniyorsunuz demektir. Konuşanlar aynı zamanda koridorda yürüyorsa Onur Air ile Malatya'ya iniyorsunuz demektir.

[Sümer Yamaner]

% 40-60 değil tabii. Turbofan motorlarda motor gücü iki şekilde ifade edilir. Bunlardan en sık kullanılanı N1 ya da N2 yüzdesidir. Yani kompresör ya da türbinin devrinin azami devire olan oranının yüzde ifadesi. Zaten bildiğiniz gibi türbinli uçaklarda devir saati değil N1 ve N2 yüzde saati olur. Bir diğer güç ifadesi EPR (engine pressure ratio). Burada kabaca motora giren hava ile çıkan havanın basınç oranı üzerinden konuşulur. Örneğin EPR 1.2, EPR 1.3 gibi. Bildiğim kadarıyla MD serisinde EPR kullanılıyor.
Genelde N1 oranı olarak % 95-98 gibi rakamlar söz konusu kalkışta. Ancak % 1 gibi bir oynama bile motor ömrü üzerine önemli etki yapabiliyormuş.

[cystein]

Cevaplar için çok teşekkür ederim.

Sümer Hocam hem model uçak ile uçuş hem de gerçek uçuşta bilgileriniz derya deniz. Özellikle gerçek uçuş esnasında olan biten şeyleri bilme konusunda çok meraklıyım. Bu tip bilgileri paylaştığınız için çok teşekkür ederim.

APU ile ilgili bir fotoğraf paylaşmak isterim;



Muhtemelen APU'su çalışan bir uçak var fotoğrafta.

Saygılarımla..

[Sümer Yamaner]

Çok ilginç. İlk defa gördüm böyle bir şey. Çok teşekkürler.

Bu arada eğer ukalalık olarak kabul etmezseniz bir T67 uçuşunun anatomisinin anlatıldığı bir yazı da var.
http://www.sumeryamaner.com/t67.htm

[ince999]

Sümer hocam yolcu uçagı motorundan(jet) nezaman %110 takat alınır veya istenir? Bunu sormamdan kasıt jet motorlarında motora yol vermek yada gaz vermek yada takatlandırmak işinin tarifi tek degil

[ince999]

Mehmet Bey, atmosferik beslemeli pistonlu motorlu uçaklarda kalkışta tabir caiz ise ayağı döşemeye yapıştırmak gerekiyor. Havacılık dilinde buna "firewalling the throttle" deniliyor. Yani gazı köklemek! Bu esnada eğer pervane hatve ayarınız da varsa onu da minimum hatve yani maksimum devire alıyorsunuz (otomobilde birinci vitesin karşılığı).
Motorunuz eğer turboşarjlı bir motor ise bunu yapamıyorsunuz çünkü turboşarjlı bir motorda hele deniz seviyesinde tam gaz açarsanız birkaç saniye sonra motoru kucağınıza alıyorsunuz!

Sümer Bey Senelerdir Türboşarjlı araç kullanıyorum neden tam gazda motoru bozacagız ben anlıyamadım,türboşarj veya başka yabancı isimli bu işlem:Hava basıncının belirli aralıgında yani deniz seviyesinden itibaren önceden belirlenmiş yüksekliğe kadar pistonlara yine önceden ayarlanmış basıçta hava doldurur yani bu 1.3 bar olarak ayarlanmışsa deniz seviyesindede pistonlara her seferinde 1.3 bar basıçaltında hava doldurur,diyelimki 5 bin metre yükseklikte normal hava basıncı 0.8 bar olsada yine pistonlara 1.3 bar hava doldurur.Şimdi bu doldurmaya göre yapılmış bir motor hep aynı sıkıştırma oranı ile çalıştıgına göre neden aynı basınçta çalışmasına ragmen deniz seviyesinde bozulacakki?

[Sümer Yamaner]

Abi neden sorularının muhatabı ben değilim. Ben burada havacılık literatüründen alınma bilgileri paylaşıyorum.
Türbinli motorun özel bir eğitimi vardır ve bu eğitim tamamen motor sistemleri üzerine kuruludur. Bir de enerji yönetimini içerir. Turboşarjlı bir uçak motorunda da belirli önlemler alınmazsa firewalling the throttle uygulaması motoru oracıka bitirebilir.